Thị trường cổ phiếu công nghệ chịu áp lực định giá

Thị trường cổ phiếu công nghệ toàn cầu đang đối mặt với làn sóng biến động mới. Trong 24 giờ qua, cổ phiếu của nhiều tập đoàn công nghệ lớn đồng loạt lao dốc, "bốc hơi" hàng tỷ USD vốn hóa và làm dấy lên lo ngại rằng đợt điều chỉnh được dự báo từ lâu có thể đang bắt đầu. Chỉ số Nasdaq Composite giảm gần 2%, trong khi Nikkei 225 của Nhật Bản mất hơn 2%, ghi nhận tuần giảm mạnh nhất trong bảy tháng.

Đợt bán tháo diễn ra giữa bối cảnh lo ngại gia tăng về định giá quá cao và đà tăng trưởng chậm lại của lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và chip bán dẫn. Giới đầu tư đang đặt câu hỏi liệu đà tăng đã đưa thị trường cổ phiếu công nghệ lên mức kỷ lục có đang đi đến hồi kết, hay đây chỉ là giai đoạn tạm nghỉ trước khi bước vào chu kỳ tăng mới.

Tác động kinh tế

Rủi ro định giá quay trở lại

Tâm điểm của đợt lao dốc lần này nằm ở một thực tế khó phủ nhận: định giá thị trường cổ phiếu công nghệ đang ở mức cao kỷ lục trong lịch sử. Theo dữ liệu từ Investing.com, tỷ lệ giá trên lợi nhuận kỳ vọng (P/E forward) của nhóm cổ phiếu công nghệ hiện ở mức gần 32 lần, vượt xa mức trung bình 10 năm là 22 lần.

Mức định giá cao này phản ánh kỳ vọng tăng trưởng gần như hoàn hảo trong khi lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp công nghệ đã có dấu hiệu chững lại. Chi phí vay vốn tăng và môi trường chi tiêu thận trọng hơn đang bào mòn biên lợi nhuận. Nếu các giả định tăng trưởng này sụp đổ, mức định giá hiện tại có thể trở nên không bền vững.

Thêm vào đó, các công ty công nghệ tại Mỹ vừa ghi nhận tỷ lệ sa thải tăng 183% trong tháng qua, mức tăng hàng tháng cao nhất trong hơn 20 năm. Con số này cho thấy ngay cả những tập đoàn nắm giữ lượng tiền mặt khổng lồ cũng đang chuẩn bị cho giai đoạn thắt chặt sắp tới.

Hiệu ứng lan tỏa tới tăng trưởng toàn cầu

Ảnh hưởng của thị trường cổ phiếu công nghệ không chỉ giới hạn trong Thung lũng Silicon. Các quốc gia xuất khẩu châu Á như Hàn Quốc và Đài Loan, những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng chip toàn cầu chứng kiến chỉ số chứng khoán giảm hơn 1,5% khi giới đầu tư cắt giảm rủi ro.

Giới kinh tế cảnh báo rằng một đợt điều chỉnh kéo dài có thể làm suy yếu dòng vốn đầu tư toàn cầu, đặc biệt vào các thị trường mới nổi phụ thuộc vào sản xuất điện tử. Ngân hàng Thế giới (World Bank) từng nhấn mạnh rằng sự chậm lại của xuất khẩu công nghệ có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất công nghiệp và tăng trưởng thương mại châu Á.

Tại Mỹ, tài sản hộ gia đình phần lớn gắn liền với danh mục cổ phiếu cũng có thể chịu áp lực. Nếu đà giảm lan rộng, tiêu dùng nội địa và tăng trưởng GDP của Mỹ có thể suy yếu trong những tháng tới.

Phản ứng của thị trường

Cổ phiếu và sự luân chuyển giữa các nhóm ngành

Đợt bán tháo diễn ra mạnh và nhanh chóng. Cổ phiếu bán dẫn và phần mềm dẫn đầu đà giảm, với chỉ số Philadelphia Semiconductor Index mất hơn 2%. Những mã trụ cột như NVIDIA và Apple cùng giảm hơn 3%, phản ánh rõ mức độ nhạy cảm của tâm lý thị trường cổ phiếu công nghệ trong bối cảnh định giá cao.

Ngược lại, các nhóm ngành phòng thủ như tiện ích công cộng và hàng tiêu dùng thiết yếu ghi nhận mức tăng nhẹ khi nhà đầu tư tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn trước biến động. Sự dịch chuyển dòng tiền này cho thấy vị thế thống trị của cổ phiếu công nghệ trên thị trường đang bị thách thức rõ rệt.

Nhà đầu tư trở nên thận trọng

Khẩu vị rủi ro đã thay đổi đáng kể. Chiến lược "mua khi giá giảm" vốn phổ biến trong các nhịp điều chỉnh trước đây không còn được ưa chuộc. Nhiều nhà giao dịch chờ đợi tín hiệu rõ ràng hơn trước khi quay lại thị trường cổ phiếu công nghệ.

Theo báo cáo mới nhất của MarketWatch về đà tăng của đồng USD, dòng vốn cũng đang dịch chuyển sang trái phiếu Kho bạc Mỹ khi lợi suất ổn định trở lại, một dấu hiệu khác cho thấy tâm lý phòng thủ và thận trọng đang chiếm ưu thế trên thị trường toàn cầu.

Triển vọng kỹ thuật và cơ bản

Phá vỡ các ngưỡng hỗ trợ quan trọng

Về mặt kỹ thuật, Nasdaq và Nikkei đều đã phá vỡ các đường hỗ trợ ngắn hạn. Nếu hai chỉ số này đóng cửa dưới đường trung bình động 50 ngày, đà giảm có thể tiếp tục mở rộng. Khối lượng giao dịch tăng mạnh đi kèm với đà giảm củng cố tín hiệu tiêu cực, cho thấy các nhà đầu tư tổ chức chứ không chỉ nhà đầu tư cá nhân đang rút vốn khỏi thị trường cổ phiếu công nghệ.

Tại châu Á, dữ liệu giao dịch ghi nhận dòng vốn rút mạnh khỏi các quỹ ETF tập trung vào cổ phiếu công nghệ, một mô hình thường xuất hiện trước các đợt điều chỉnh sâu hơn. Theo phân tích của TradingView, chỉ số RSI của các cổ phiếu bán dẫn lớn đã giảm dưới 40, báo hiệu trạng thái quá bán ngắn hạn, nhưng đồng thời cho thấy xu hướng tiêu cực vẫn chiếm ưu thế.

Áp lực cơ bản gia tăng

Xét về nền tảng, thị trường cổ phiếu công nghệ vẫn được hỗ trợ bởi các xu hướng dài hạn như trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và điện toán đám mây. Tuy nhiên, kỳ vọng tăng trưởng có thể đang bị thổi phồng. Doanh số bán dẫn toàn cầu chỉ tăng 2,5% trong quý gần nhất, thấp hơn nhiều so với mức tăng hai con số hồi đầu năm.

Song song đó, chi tiêu đầu tư (CapEx) của ngành vẫn ở mức cao. Nếu doanh thu không theo kịp, biên lợi nhuận có thể bị thu hẹp nhanh hơn. Theo Investopedia, sự kết hợp giữa định giá cao và dòng tiền suy yếu chính là dấu hiệu kinh điển của rủi ro điều chỉnh trong thị trường cổ phiếu công nghệ.

Quan điểm chuyên gia

Các ý kiến trên thị trường cổ phiếu công nghệ đang chia rẽ rõ rệt.

"Đây là sự điều chỉnh lành mạnh, giúp giảm đòn bẩy quá mức mà không làm tổn hại câu chuyện tăng trưởng dài hạn của ngành công nghệ." - Goldman Sachs

"Thị trường đang quá đông, với giao dịch thuật toán khiến biến động giảm giá trở nên mạnh và nhanh hơn." - Morgan Stanley

Thêm vào đó, CFO của OpenAI gần đây nhận định rằng nhà đầu tư vẫn nên duy trì "niềm hứng khởi hợp lý" với tiềm năng của AI, coi đây là sự chuyển đổi tất yếu, chứ không phải bong bóng đầu cơ. Dẫu vậy, nhiều chuyên gia vẫn liên hệ diễn biến hiện tại với bong bóng dot-com năm 2000 hoặc đợt tăng nóng hậu COVID-19 năm 2021, khi định giá vượt xa tăng trưởng lợi nhuận thực tế.

Đáng chú ý, một số quỹ tổ chức lớn hiện không bán tháo mà phòng hộ rủi ro thông qua hợp đồng quyền chọn biến động hoặc chênh lệch ngành - dấu hiệu cho thấy thị trường cổ phiếu công nghệ lo ngại nhưng chưa hoảng loạn.

Thế cân bằng phía trước

Triển vọng sắp tới của thị trường cổ phiếu công nghệ phụ thuộc vào hai yếu tố chính là sức bền lợi nhuận doanh nghiệp và chính sách tiền tệ toàn cầu. Nếu kết quả kinh doanh quý tới cho thấy biên lợi nhuận ổn định, niềm tin thị trường có thể phục hồi nhanh chóng. Nhưng ngược lại, bất kỳ sự thất vọng nào đặc biệt từ NVIDIA, Microsoft hoặc TSMC đều có thể đẩy đà điều chỉnh đi xa hơn.

Nhà đầu tư cũng đang theo dõi tín hiệu từ các ngân hàng trung ương:

• Nếu Fed phát tín hiệu ngừng cắt giảm lãi suất, cổ phiếu tăng trưởng sẽ chịu thêm áp lực chiết khấu
• Ngược lại, lập trường mềm mỏng hơn có thể giúp thị trường cổ phiếu công nghệ hồi phục tạm thời

Trong ngắn hạn, biến động sẽ còn kéo dài. Ngành công nghệ, động lực chính của thị trường cổ phiếu công nghệ thập kỷ qua đang đứng trước bước ngoặt quan trọng: liệu đây là sự điều chỉnh cần thiết để tái cân bằng, hay khởi đầu cho một chu kỳ giảm dài hạn sẽ phụ thuộc vào tốc độ mà nền tảng cơ bản bắt kịp kỳ vọng nhà đầu tư.