Bối cảnh thị trường: Tuyển dụng suy yếu nhưng không đồng đều

Theo dữ liệu của Indeed được Bloomberg dẫn lại, tổng số tin tuyển dụng tại Anh trong tháng 7 thấp hơn khoảng 10% so với tháng 1/2025. Tuy nhiên, mức suy giảm chung che giấu sự khác biệt lớn giữa các ngành: số tin tuyển dụng phát triển phần mềm tăng khoảng 14%, với phần lớn nhu cầu tập trung vào các vị trí cấp cao và công việc liên quan trực tiếp đến AI.

Ngược lại, nhu cầu tuyển dụng trong sản xuất đã giảm khoảng 58% so với tháng 6/2022 và thấp hơn 18% so với mùa hè năm trước. Các lĩnh vực bán lẻ, xây dựng, lắp đặt, bảo trì và kho vận cũng chưa ghi nhận sự phục hồi rõ rệt.

Số liệu chính thức từ Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh cũng cho thấy thị trường lao động đang mất dần động lực. Trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 6/2026, số vị trí tuyển dụng giảm 7.000, xuống còn khoảng 712.000. Số lao động nhận lương qua hệ thống PAYE giảm 85.000 người so với cùng kỳ năm trước, trong khi tỷ lệ thất nghiệp đạt 4,9% trong ba tháng kết thúc vào tháng 5.

Những dữ liệu này phù hợp với trạng thái thị trường mà các nhà hoạch định chính sách mô tả là doanh nghiệp hạn chế tuyển mới nhưng cũng chưa sa thải hàng loạt. Các công ty có xu hướng giữ lại nhân sự giàu kinh nghiệm, đồng thời trì hoãn tuyển dụng khi chưa chắc chắn về nhu cầu, chi phí và triển vọng kinh tế.

AI đang thay đổi cơ cấu nhu cầu lao động

Doanh nghiệp ưu tiên nhân sự có thể triển khai AI

Nhu cầu tuyển dụng hiện không chỉ tập trung vào những người có khả năng phát triển mô hình AI. Doanh nghiệp còn tìm kiếm nhân sự có kinh nghiệm đưa công nghệ vào quy trình thực tế, quản lý dữ liệu, bảo mật hệ thống và đo lường hiệu quả đầu tư.

Dữ liệu của Indeed cho thấy AI đang xuất hiện trong tên gọi của ngày càng nhiều nghề nghiệp ngoài lĩnh vực công nghệ. Tại Anh, khoảng 54% nhóm chức danh công việc có đề cập đến AI hiện nằm ngoài các nghề công nghệ truyền thống, bao gồm nhân sự, bán hàng, pháp lý, hành chính, chăm sóc khách hàng và đào tạo.

Điều này cho thấy AI không đơn thuần xóa bỏ một nhóm nghề nghiệp và tạo ra một nhóm khác. Thay vào đó, công nghệ đang thay đổi yêu cầu kỹ năng bên trong từng vị trí. Một nhân viên marketing, kế toán hoặc nhân sự có khả năng sử dụng AI để phân tích dữ liệu và tự động hóa quy trình có thể được ưu tiên hơn ứng viên chỉ sở hữu kỹ năng truyền thống.

Các vị trí đầu vào chịu nhiều sức ép hơn

Doanh nghiệp thường triển khai AI trước tiên đối với các nhiệm vụ có quy trình rõ ràng và lặp lại như nhập dữ liệu, tổng hợp báo cáo, xử lý tài liệu, hỗ trợ khách hàng cơ bản hoặc tạo nội dung ở quy mô lớn.

Những nhiệm vụ này từng là điểm khởi đầu để sinh viên mới tốt nghiệp tích lũy kinh nghiệm. Khi số vị trí cấp thấp giảm nhưng nhà tuyển dụng vẫn yêu cầu kinh nghiệm đối với các công việc mới, người lao động trẻ có thể rơi vào vòng luẩn quẩn: cần kinh nghiệm để được tuyển nhưng lại thiếu cơ hội đầu vào để hình thành kinh nghiệm.

Các báo cáo gần đây đặt tỷ lệ thất nghiệp thanh niên Anh ở mức 14,8%, cao nhất trong khoảng 12 năm. Đồng thời, ONS ước tính hơn 1,01 triệu người từ 16 đến 24 tuổi không tham gia việc làm, giáo dục hoặc đào tạo trong quý I/2026, tương đương 13,5% nhóm tuổi này.

Sự suy yếu của tuyển dụng cấp nhập môn vì vậy có thể tạo ra tác động dài hạn. Người trẻ mất nhiều thời gian hơn để gia nhập lực lượng lao động, trong khi doanh nghiệp về sau có thể đối mặt với tình trạng thiếu nhân sự trung cấp do không xây dựng đủ nguồn nhân lực kế cận.

Công nghệ có thể tăng năng suất nhưng lợi ích chưa được phân bổ đều

Tại các ngành công nghệ thông tin và kỹ thuật, AI đang được sử dụng để hỗ trợ nhân viên giàu kinh nghiệm xử lý nhanh hơn những phần việc thường nhật. Khi năng suất của một kỹ sư hoặc lập trình viên cao cấp tăng lên, doanh nghiệp có thể sẵn sàng trả mức lương cao hơn cho một số ít nhân sự chuyên môn nhưng không còn cần tuyển một đội ngũ lớn như trước.

Điều này tạo ra thị trường lao động hai tốc độ. Một nhóm nhỏ nhân sự sở hữu kỹ năng AI, kiến thức chuyên ngành và kinh nghiệm triển khai có thể nhận được nhiều cơ hội hơn. Trong khi đó, người lao động làm công việc tiêu chuẩn hóa hoặc chưa có kinh nghiệm phải cạnh tranh trong một thị trường thu hẹp.

Đây cũng là lý do số tin tuyển dụng phần mềm có thể tăng trong khi tổng nhu cầu lao động vẫn giảm. Sự phục hồi trong công nghệ không đồng nghĩa toàn bộ thị trường việc làm đang cải thiện, mà phản ánh quá trình tái phân bổ nhu cầu sang những vị trí có giá trị cao hơn.

Tác động đến kinh tế và chính sách tiền tệ Anh

Thị trường lao động yếu thường giúp giảm áp lực tăng lương và lạm phát dịch vụ. Dữ liệu ONS cho thấy tăng trưởng tiền lương thường xuyên tại khu vực tư nhân đã chậm xuống 2,9% trong ba tháng kết thúc vào tháng 5/2026, trong khi số lượng vị trí tuyển dụng tiếp tục giảm.

Về lý thuyết, những tín hiệu này có thể tạo điều kiện để Ngân hàng Anh áp dụng chính sách tiền tệ ít thắt chặt hơn. Tuy nhiên, triển vọng hiện tại phức tạp hơn do giá năng lượng và bất ổn tại Trung Đông tiếp tục tạo rủi ro đối với lạm phát.

Tại cuộc họp kết thúc ngày 29/7, Ngân hàng Anh giữ lãi suất ở mức 3,75% với tỷ lệ biểu quyết 6–3. Ba thành viên muốn tăng lãi suất lên 4% do lo ngại giá năng lượng có thể khiến lạm phát quay trở lại, dù ngân hàng trung ương cũng thừa nhận thị trường lao động và nhu cầu trong nước đang tiếp tục suy yếu.

Lạm phát CPI của Anh giảm xuống 2,6% trong tháng 6, nhưng Ngân hàng Anh dự báo áp lực giá có thể tăng trở lại khi chi phí nhiên liệu và năng lượng lan sang hóa đơn hộ gia đình và hoạt động kinh doanh.

Do đó, thị trường lao động yếu chưa chắc dẫn đến việc cắt giảm lãi suất sớm. Ngân hàng Anh phải cân bằng hai rủi ro trái chiều: duy trì lãi suất cao quá lâu có thể làm tuyển dụng và tăng trưởng suy yếu thêm, trong khi nới lỏng quá sớm có thể khiến cú sốc năng lượng lan rộng sang tiền lương và giá dịch vụ.

Tác động đến các nhóm tài sản

Đồng bảng Anh

Số liệu tuyển dụng yếu có thể gây áp lực lên GBP nếu nhà đầu tư cho rằng Ngân hàng Anh sẽ phải chuyển sang lập trường mềm mỏng hơn để hỗ trợ nền kinh tế. Trong kịch bản đó, chênh lệch lợi suất giữa Anh với Mỹ hoặc khu vực đồng euro có thể thu hẹp, ảnh hưởng đến GBP/USD và EUR/GBP.

Tuy nhiên, tác động này có thể bị hạn chế nếu lạm phát năng lượng duy trì ở mức cao. Việc ba thành viên Ngân hàng Anh bỏ phiếu tăng lãi suất cho thấy rủi ro thắt chặt chưa hoàn toàn biến mất. GBP vì vậy có thể tiếp tục biến động theo sự giằng co giữa dữ liệu lao động yếu và áp lực giá cả.

FTSE 100 và FTSE 250

Các doanh nghiệp công nghệ, phần mềm và tự động hóa có thể được hỗ trợ bởi kỳ vọng doanh nghiệp tiếp tục đầu tư vào AI để giảm chi phí và nâng cao năng suất. Tuy nhiên, lợi ích có thể tập trung vào những công ty sở hữu công nghệ, dữ liệu hoặc giải pháp triển khai thực tế thay vì toàn bộ nhóm cổ phiếu tăng trưởng.

FTSE 250, với tỷ trọng lớn hơn của các doanh nghiệp phụ thuộc vào nhu cầu nội địa Anh, có thể nhạy cảm hơn trước sự suy yếu của việc làm, thu nhập và tiêu dùng. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp thuộc FTSE 100 tạo ra phần lớn doanh thu ở nước ngoài nên có thể ít chịu ảnh hưởng trực tiếp hơn từ thị trường lao động trong nước.

Cổ phiếu ngành tuyển dụng

Các công ty tuyển dụng như PageGroup, Hays và Robert Walters có thể chịu áp lực khi khách hàng doanh nghiệp giảm số lượng vị trí tuyển mới. Nhu cầu đối với nhân sự AI cấp cao có thể tạo ra doanh thu tốt ở một số mảng chuyên môn, nhưng khó bù đắp hoàn toàn sự suy giảm trên thị trường tuyển dụng đại trà.

Nhà đầu tư có thể chú ý đến số lượng chuyên viên tư vấn, phí tuyển dụng, hoạt động tuyển nhân sự tạm thời và đánh giá của ban lãnh đạo về niềm tin doanh nghiệp. Nếu các công ty tiếp tục cắt giảm đội ngũ tuyển dụng nội bộ, đây có thể là tín hiệu cho thấy quá trình phục hồi việc làm còn xa.

Trái phiếu chính phủ Anh

Dữ liệu lao động yếu và tăng trưởng tiền lương chậm có thể làm giảm lợi suất trái phiếu Anh nếu thị trường gia tăng kỳ vọng về việc hạ lãi suất. Tuy nhiên, giá năng lượng cao và khả năng lạm phát quay trở lại có thể giữ lợi suất dài hạn ở mức cao hơn.

Sự kết hợp giữa tăng trưởng thấp và lạm phát khó dự báo khiến đường cong lợi suất có thể biến động mạnh theo từng dữ liệu. Các báo cáo CPI, tiền lương và việc làm sắp tới sẽ có vai trò quan trọng trong việc định hình kỳ vọng đối với cuộc họp Ngân hàng Anh ngày 17/9.

Thách thức đối với chính sách đào tạo lao động

Chính phủ của Thủ tướng Andy Burnham đang thúc đẩy các lộ trình giáo dục kỹ thuật, đào tạo nghề và kết nối người trẻ với doanh nghiệp. Kế hoạch bao gồm việc cho học sinh tiếp cận kỹ năng kỹ thuật và kinh nghiệm làm việc sớm hơn, đồng thời xây dựng các chương trình phù hợp với nhu cầu lao động tại từng địa phương.

Tuy nhiên, chỉ mở rộng đào tạo có thể chưa đủ để giải quyết sự phân hóa hiện tại. Trong trường hợp các vị trí tăng trưởng đều đòi hỏi nhiều năm kinh nghiệm, người mới tốt nghiệp vẫn khó tiếp cận công việc dù đã sở hữu bằng cấp hoặc chứng chỉ phù hợp.

Một chính sách hiệu quả có thể cần sự tham gia trực tiếp của doanh nghiệp thông qua chương trình học việc, thực tập có trả lương, hỗ trợ chi phí tuyển dụng và các vị trí kết hợp giữa đào tạo với công việc thực tế. Nếu không tạo được cầu nối đầu vào, khoảng cách kinh nghiệm có nguy cơ tiếp tục mở rộng.