Bối cảnh thị trường: Giá dầu giảm mạnh nhưng bắt đầu ổn định

Dầu Brent kết phiên ngày 4/8 ở mức 79,36 USD/thùng, giảm 5,3%, trong khi WTI mất 5,7% xuống 75,77 USD/thùng. Cả hai chuẩn dầu đều đóng cửa tại mức thấp nhất kể từ ngày 13/7, sau khi những tín hiệu tích cực từ Qatar và Mỹ làm gia tăng kỳ vọng về một giải pháp ngoại giao đối với Eo biển Hormuz.

Trong giao dịch đầu ngày 5/8, giá dầu bắt đầu ổn định sau đợt bán tháo kéo dài hai phiên. Brent tăng nhẹ lên khoảng 79,62 USD/thùng và WTI dao động quanh 75,90 USD/thùng khi nhà đầu tư chờ các bằng chứng cụ thể hơn về tiến trình ngoại giao và sự thay đổi của lưu lượng tàu qua Hormuz.

Diễn biến này cho thấy thị trường đang tạm thời chuyển từ việc định giá nguy cơ gián đoạn nguồn cung sang đánh giá xác suất hoạt động vận tải được khôi phục. Tuy nhiên, phần lớn đà giảm hiện dựa trên kỳ vọng chính trị, thay vì sự cải thiện rõ ràng của lượng dầu xuất khẩu thực tế.

Qatar thúc đẩy đề xuất giảm căng thẳng

Qatar cho biết các nhà trung gian đang đạt được tiến triển trong nỗ lực thu hẹp khác biệt giữa Washington và Tehran. Các cuộc trao đổi hiện tập trung vào việc tạo ra một cơ chế tạm thời cho phép nhiều tàu thương mại đi qua Eo biển Hormuz, trước khi các bên giải quyết những vấn đề rộng hơn liên quan đến an ninh khu vực và chương trình hạt nhân Iran.

Ngày 4/8, Quốc vương Qatar Sheikh Tamim bin Hamad Al-Thani đã điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Hai bên thảo luận về các biện pháp giảm căng thẳng giữa Mỹ và Iran, đưa quan điểm của các bên lại gần nhau hơn và tăng khả năng đạt được một giải pháp ngoại giao bền vững.

Qatar, Oman và Pakistan đang đóng vai trò trung gian, nhưng Iran vẫn phủ nhận việc tiến hành đàm phán chính thức trực tiếp với Washington. Phía Mỹ cho rằng tiến trình đã bắt đầu, trong khi Tehran mô tả các cuộc trao đổi hiện tại chủ yếu là hoạt động trung gian gián tiếp.

Sự khác biệt này khiến thị trường chưa thể xác định liệu đề xuất hiện nay có dẫn đến một thỏa thuận có tính ràng buộc hay chỉ là cơ chế tạm thời nhằm giảm áp lực đối với hoạt động vận tải.

Vì sao Eo biển Hormuz quyết định hướng đi của giá dầu?

Eo biển Hormuz là một trong những điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới. Trong năm 2024, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua tuyến đường này, tương đương khoảng 20% mức tiêu thụ nhiên liệu lỏng toàn cầu. Phần lớn lượng dầu xuất khẩu qua Hormuz cũng không có tuyến thay thế đủ công suất nếu hoạt động hàng hải bị gián đoạn.

Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất sở hữu một số tuyến đường ống có thể tránh eo biển, nhưng EIA ước tính công suất bổ sung khả dụng của các tuyến này chỉ khoảng 2,6 triệu thùng mỗi ngày. Con số này thấp hơn đáng kể lượng dầu thường xuyên đi qua Hormuz.

Hormuz cũng vận chuyển khoảng 20% nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, phần lớn đến từ Qatar. Việc hạn chế lưu thông đã khiến giá LNG tại châu Âu và châu Á tăng mạnh trong năm nay, trong khi các nước nhập khẩu phải tìm kiếm nguồn cung thay thế.

Do đó, ngay cả một thỏa thuận tạm thời cho phép tăng lưu lượng tàu cũng có thể làm giảm đáng kể phần bù rủi ro trong giá dầu và khí. Ngược lại, việc đàm phán thất bại có thể nhanh chóng khiến Brent và WTI phục hồi.

Rủi ro an ninh hàng hải vẫn chưa được loại bỏ

Bất chấp tín hiệu ngoại giao tích cực, một tàu thương mại đã báo cáo bị một vật thể hoặc đạn chưa xác định tấn công gần bờ biển Oman trong ngày 4/8. Sự cố xảy ra khi Mỹ và Iran vẫn đưa ra những tuyên bố trái ngược về tình trạng đàm phán.

Vụ việc cho thấy khả năng ký kết một thỏa thuận chính trị chưa đồng nghĩa hoạt động vận tải sẽ lập tức trở lại bình thường. Các hãng tàu và công ty bảo hiểm cần đánh giá mức độ an toàn thực tế trước khi đưa tàu chở dầu và LNG quay lại tuyến đường này.

Những yếu tố như phí bảo hiểm chiến tranh, chi phí thuê tàu, thời gian chờ và yêu cầu hộ tống an ninh có thể tiếp tục duy trì ở mức cao, ngay cả khi số vụ tấn công giảm.

Do đó, thị trường dầu sẽ cần theo dõi không chỉ các tuyên bố của chính phủ mà còn cả dữ liệu vận tải thực tế, bao gồm số tàu đi qua eo biển, khối lượng hàng hóa và hoạt động tại các cảng xuất khẩu vùng Vịnh.

Tồn kho dầu Mỹ bất ngờ tăng

Ngoài yếu tố địa chính trị, giá dầu còn chịu áp lực từ số liệu tồn kho Mỹ. Viện Dầu khí Mỹ ước tính tồn kho dầu thô tăng khoảng 2,69 triệu thùng trong tuần kết thúc ngày 31/7, trái ngược với dự báo của thị trường về mức giảm khoảng 2 triệu thùng.

Tồn kho tăng có thể phản ánh nhu cầu lọc dầu chậm lại, nhập khẩu cao hơn, xuất khẩu giảm hoặc sự kết hợp giữa các yếu tố này. Tuy nhiên, số liệu API được xây dựng từ khảo sát ngành và có thể khác với báo cáo chính thức của EIA.

API cho biết báo cáo hàng tuần của tổ chức thường được công bố vào chiều thứ Ba, khoảng 18 giờ trước dữ liệu EIA. Báo cáo bao phủ phần lớn các nhà máy lọc dầu, kho chứa, đường ống và doanh nghiệp nhập khẩu tại Mỹ.

EIA dự kiến công bố báo cáo tồn kho chính thức lúc 10:30 sáng ngày 5/8 theo giờ miền Đông Mỹ, tương đương 21:30 cùng ngày theo giờ Việt Nam.

Nếu EIA xác nhận mức tăng tồn kho lớn, áp lực giảm đối với WTI có thể tiếp tục, đặc biệt nếu tồn kho xăng và sản phẩm chưng cất cũng tăng. Ngược lại, một báo cáo cho thấy tồn kho giảm có thể làm suy yếu tín hiệu tiêu cực từ API.

Tác động đến các nhóm tài sản

Triển vọng ngắn hạn của giá dầu

Trong ngắn hạn, giá dầu có thể tiếp tục dao động mạnh quanh các cập nhật ngoại giao và dữ liệu tồn kho Mỹ.

1. Kịch bản thứ nhất là các bên công bố một thỏa thuận tạm thời có cơ chế triển khai rõ ràng. Nếu lưu lượng tàu thực tế tăng, Brent có thể tiếp tục chịu áp lực khi phần bù rủi ro được thu hẹp.

2. Kịch bản thứ hai là các cuộc trao đổi tiếp tục nhưng chưa tạo ra thỏa thuận cuối cùng. Khi đó, giá dầu có thể ổn định trong một biên độ rộng khi nhà đầu tư cân bằng giữa kỳ vọng ngoại giao và rủi ro an ninh.

3. Kịch bản thứ ba là đàm phán thất bại hoặc xuất hiện thêm các vụ tấn công tàu và cơ sở năng lượng. Trong trường hợp này, thị trường có thể nhanh chóng đưa phần bù rủi ro trở lại giá Brent và WTI.

Báo cáo tồn kho EIA cũng có thể làm gia tăng biến động. Số liệu tăng mạnh sẽ bổ sung áp lực giảm, trong khi tồn kho giảm có thể giúp giá dầu phục hồi sau đợt bán tháo vừa qua.