Bối cảnh thị trường: Mỹ và Iran đưa ra tín hiệu trái chiều

Ngày 3/8, Tổng thống Trump cho biết Washington và Tehran đang trao đổi với sự hỗ trợ của Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Qatar. Ông mô tả đây là “cơ hội cuối cùng” để Iran đạt thỏa thuận, đồng thời đưa ra lộ trình gồm hai giai đoạn: trước tiên mở lại Eo biển Hormuz, sau đó giải quyết vấn đề hạt nhân.

Trước đó, Tổng thống Mỹ đã trì hoãn một kế hoạch tấn công mới nhằm vào Iran sau khi các đồng minh vùng Vịnh đề nghị dành thêm thời gian cho ngoại giao. Quyết định này giúp giảm nguy cơ xung đột leo thang ngay lập tức và làm gia tăng kỳ vọng rằng các bên có thể khôi phục khuôn khổ thỏa thuận được hình thành vào tháng 6.

Trái ngược với tuyên bố từ Washington, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định Tehran không tiến hành đàm phán trực tiếp với Mỹ. Iran hiện thảo luận với Oman về việc thiết lập một tuyến đường tạm thời nhằm bảo đảm tàu thuyền đi qua Hormuz an toàn hơn. Tehran cũng nhấn mạnh rằng thỏa thuận với Oman, nếu đạt được, chưa đủ để mở lại hoàn toàn eo biển khi căng thẳng quân sự với Mỹ vẫn tiếp diễn.

Điều này có nghĩa tuyên bố Hormuz có thể mở lại “vào ngày mai” hiện mới là kỳ vọng từ phía Mỹ. Tính đến sáng ngày 4/8, chưa có xác nhận chung về thời điểm mở lại hoàn toàn, điều kiện áp dụng hay cơ chế bảo đảm an toàn cho hoạt động vận tải thương mại.

Vì sao Hormuz có ảnh hưởng lớn đến thị trường?

Eo biển Hormuz là một trong những điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới. Trong năm 2024, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua tuyến đường này, tương đương khoảng 20% mức tiêu thụ nhiên liệu lỏng toàn cầu. Phần lớn lượng dầu đi qua eo biển cũng không có tuyến vận chuyển thay thế đủ lớn nếu hoạt động hàng hải bị gián đoạn kéo dài.

Hormuz đồng thời vận chuyển khoảng một phần năm thương mại khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu, chủ yếu từ Qatar. Do đó, diễn biến tại đây không chỉ ảnh hưởng đến giá dầu Brent và WTI mà còn có thể tác động đến giá LNG, chi phí điện, vận tải và lạm phát tại nhiều nền kinh tế nhập khẩu năng lượng.

Tác động đến các nhóm tài sản

Dầu Brent và WTI giảm khi phần bù rủi ro thu hẹp

Giá dầu giảm mạnh trong phiên ngày 3/8 sau khi Mỹ tạm hoãn tấn công và phát tín hiệu về khả năng đạt thỏa thuận. Dầu Brent kết phiên quanh 83,77 USD/thùng, giảm khoảng 4,7%, trong khi WTI giảm hơn 5%. Trước đó trong phiên, mức giảm của dầu có thời điểm lớn hơn khi thị trường nhanh chóng thu hẹp phần bù rủi ro địa chính trị.

Diễn biến này không nhất thiết phản ánh nguồn cung thực tế đã được khôi phục. Phần lớn mức giảm đến từ việc nhà đầu tư đánh giá xác suất xảy ra một cuộc tấn công mới thấp hơn, qua đó giảm nhu cầu nắm giữ dầu như một công cụ phòng ngừa rủi ro gián đoạn nguồn cung.

Nếu tàu thương mại được phép lưu thông ổn định, phí bảo hiểm hàng hải giảm và lượng dầu xuất khẩu vùng Vịnh thực sự phục hồi, giá dầu có thể tiếp tục mất một phần phần bù địa chính trị. Ngược lại, nếu tuyến đường do Iran và Oman thảo luận chỉ mang tính tạm thời hoặc có công suất hạn chế, tác động lên nguồn cung thực tế có thể nhỏ hơn kỳ vọng.

Chứng khoán Mỹ hưởng lợi từ giá năng lượng thấp hơn

Chứng khoán Mỹ tăng mạnh trong phiên đầu tháng 8 khi giá dầu giảm giúp hạ nhiệt lo ngại về lạm phát và chi phí đầu vào. S&P 500 tăng 1,48% lên khoảng 7.600 điểm, Nasdaq Composite tăng 2,13%, còn Dow Jones lập mức đóng cửa kỷ lục mới.

Giá dầu thấp hơn có thể hỗ trợ lợi nhuận của các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu như hàng không, vận tải, logistics, sản xuất và hàng tiêu dùng. Đồng thời, việc giảm rủi ro lạm phát năng lượng có thể làm dịu kỳ vọng lãi suất, qua đó hỗ trợ định giá của nhóm cổ phiếu công nghệ và tăng trưởng.

Tuy nhiên, cổ phiếu năng lượng có thể chịu sức ép khi giá Brent và WTI giảm. Trong phiên 3/8, năng lượng là nhóm hoạt động yếu nhất trong S&P 500, trong khi các lĩnh vực truyền thông và công nghệ dẫn đầu đà tăng của thị trường.

Lợi suất trái phiếu Mỹ hạ nhiệt

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ giảm cùng giá dầu do thị trường điều chỉnh lại kỳ vọng lạm phát. Lợi suất kỳ hạn 10 năm lùi về quanh 4,68%–4,69%, thấp hơn mức cao đạt được vào cuối tuần trước.

Nếu giá năng lượng tiếp tục giảm, áp lực lạm phát tổng thể có thể dịu lại và hạn chế khả năng Cục Dự trữ Liên bang phải duy trì lập trường quá cứng rắn. Điều này thường có lợi cho các tài sản nhạy cảm với lãi suất, đặc biệt là cổ phiếu công nghệ có phần lớn giá trị phụ thuộc vào lợi nhuận kỳ vọng trong tương lai.

Dù vậy, triển vọng lợi suất vẫn phụ thuộc vào dữ liệu việc làm, lạm phát cơ bản và tín hiệu từ Fed. Một đợt giảm dầu ngắn hạn do phát biểu chính trị chưa đủ để thay đổi hoàn toàn kỳ vọng chính sách tiền tệ.

USD và vàng phản ứng thận trọng

Chỉ số USD duy trì mức tăng nhẹ trong phiên, cho thấy đồng bạc xanh chưa chịu áp lực đáng kể dù tâm lý né tránh rủi ro giảm. Diễn biến của USD còn chịu ảnh hưởng từ chênh lệch lợi suất, hoạt động can thiệp tỷ giá Mỹ–Nhật và kỳ vọng chính sách của các ngân hàng trung ương.

Đối với vàng, tác động từ thông tin Hormuz mang tính hai chiều. Việc căng thẳng hạ nhiệt có thể làm giảm nhu cầu trú ẩn địa chính trị, nhưng lợi suất trái phiếu thấp hơn lại hỗ trợ kim loại quý do làm giảm chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản không sinh lãi.

Vì vậy, XAU/USD có thể tiếp tục biến động theo tương quan giữa ba yếu tố: mức độ tiến triển ngoại giao, diễn biến lợi suất thực và sức mạnh của đồng USD.

Khí tự nhiên và thị trường LNG

Một cơ chế vận chuyển an toàn qua Hormuz có thể giúp giảm áp lực lên thị trường LNG tại châu Á và châu Âu, đặc biệt khi phần lớn LNG đi qua eo biển có nguồn gốc từ Qatar và hướng đến các nền kinh tế châu Á.

Tuy nhiên, giá khí tự nhiên tại Mỹ không nhất thiết phản ứng cùng mức với LNG quốc tế vì Henry Hub phụ thuộc chủ yếu vào sản lượng, thời tiết, tồn kho và công suất xuất khẩu nội địa. Sự cải thiện tại Hormuz có thể tác động rõ hơn đến giá LNG giao ngay và chi phí vận chuyển quốc tế.

Triển vọng ngắn hạn: Ba kịch bản cho thị trường

Kịch bản tích cực nhất là Mỹ, Iran và các nước trung gian đạt được một cơ chế có thể thực thi, cho phép hoạt động vận tải thương mại phục hồi nhanh chóng. Trong trường hợp đó, giá dầu có thể tiếp tục chịu áp lực, kỳ vọng lạm phát hạ nhiệt và chứng khoán được hỗ trợ bởi lợi suất thấp hơn.

Kịch bản thứ hai là Iran và Oman chỉ thiết lập một hành lang tạm thời với phạm vi giới hạn. Điều này có thể giúp một số tàu đi qua nhưng chưa đủ để đưa lưu lượng vận tải về mức bình thường. Giá dầu khi đó có thể giữ dưới vùng đỉnh gần đây nhưng vẫn duy trì phần bù rủi ro đáng kể.

Kịch bản rủi ro là các cuộc trao đổi thất bại hoặc xuất hiện thêm hoạt động quân sự và sự cố hàng hải. Khi đó, dầu Brent và WTI có thể phục hồi nhanh, trong khi lợi suất trái phiếu, kỳ vọng lạm phát và nhu cầu tài sản trú ẩn đồng loạt tăng trở lại.