Bối cảnh thị trường: Ngoại giao tiến triển nhưng chưa có thỏa thuận cuối cùng

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các cuộc thảo luận giữa Tehran và Muscat về việc quản lý hoạt động hàng hải tại Eo biển Hormuz đang tiến gần đến giai đoạn hoàn tất. Nội dung được thảo luận có thể liên quan đến việc thiết lập một tuyến vận tải mới, khác với hành lang phía bắc và phía nam hiện tại.

Phía Iran cho rằng tuyến đường mới cần bảo đảm chủ quyền, an ninh và lợi ích quốc gia của cả Iran lẫn Oman. Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei khẳng định một thỏa thuận về tuyến hàng hải không tự động quyết định việc Eo biển Hormuz sẽ được mở hay tiếp tục bị hạn chế. Oman hiện chưa công bố chi tiết chính thức về cơ chế đang được đàm phán.

Song song với tiến trình giữa Iran và Oman, các bên trung gian đang tìm cách khôi phục bản ghi nhớ giữa Washington và Tehran được thiết lập vào tháng 6. Văn kiện này từng tạo cơ sở cho việc giảm căng thẳng, khôi phục lưu thông hàng hải và nối lại các cuộc thảo luận rộng hơn giữa hai nước.

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đã tạm dừng kế hoạch tiến hành thêm các cuộc tấn công nhằm vào Iran sau khi các nước Trung Đông đề nghị dành thêm thời gian cho ngoại giao. Theo Reuters, ông Trump cũng thông báo một vòng đàm phán mới với Iran dự kiến diễn ra vào thứ Hai, nhưng không đặt ra thời hạn cụ thể để đạt được thỏa thuận.

Mặc dù các tín hiệu này giúp giảm nguy cơ xung đột ngay lập tức, Iran vẫn bác bỏ thông tin cho rằng nước này đã đồng ý mở lại hoàn toàn Eo biển Hormuz. Tehran cho rằng quyết định liên quan đến tuyến hàng hải chiến lược này sẽ phụ thuộc vào hành động của Mỹ và tiến triển của các cuộc đàm phán.

Do đó, thị trường hiện mới phản ánh kỳ vọng về khả năng hạ nhiệt, thay vì một sự cải thiện đã được xác nhận đối với dòng chảy năng lượng thực tế.

Tác động đến các nhóm tài sản

Dầu Brent và WTI chịu áp lực từ phần bù rủi ro giảm

Dầu thô là nhóm tài sản phản ứng rõ rệt nhất trước những diễn biến ngoại giao mới. Giá Brent giảm hơn 6%, xuống quanh vùng 84 USD/thùng, trong khi dầu WTI cũng mất khoảng 5% sau khi Mỹ thông báo tạm dừng các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran.

Đợt giảm này diễn ra sau một tháng tăng mạnh. Trong tháng 7, giá Brent tăng khoảng 24% và đóng cửa phiên cuối tháng tại 90,12 USD/thùng do lo ngại gián đoạn nguồn cung, hoạt động vận tải hạn chế tại Hormuz và căng thẳng lan rộng sang các tuyến hàng hải khác.

Điều đó cho thấy một phần đáng kể trong mức giá dầu trước đó đến từ “phần bù rủi ro địa chính trị”. Khi khả năng xảy ra một cuộc tấn công mới giảm xuống và đàm phán được nối lại, nhà đầu tư nhanh chóng thu hẹp phần bù này.

Tuy nhiên, đà giảm của dầu có thể chưa phản ánh sự khôi phục hoàn toàn của nguồn cung. Hoạt động vận tải thương mại qua Hormuz vẫn bị hạn chế và chưa có thỏa thuận chính thức bảo đảm rằng các tàu chở dầu có thể lưu thông bình thường.

Eo biển Hormuz là một trong những điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới. Trong năm 2024, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày đi qua tuyến đường này, tương đương khoảng 20% lượng dầu và sản phẩm dầu mỏ được tiêu thụ trên toàn cầu. Hormuz cũng vận chuyển khoảng một phần năm thương mại khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Vì vậy, bất kỳ thất bại nào trong đàm phán hoặc sự cố hàng hải mới đều có thể nhanh chóng đưa phần bù rủi ro trở lại giá Brent và WTI.

OPEC+ tạo thêm áp lực nguồn cung

Ngoài yếu tố ngoại giao, giá dầu còn chịu ảnh hưởng từ chính sách nguồn cung của OPEC+. Nhóm các nước sản xuất chủ chốt đã nhất trí tăng hạn ngạch thêm khoảng 188.000 thùng/ngày trong tháng 9, hoàn tất quá trình đảo ngược gói cắt giảm tự nguyện 1,65 triệu thùng/ngày được triển khai từ năm 2023.

Việc tăng sản lượng trong bối cảnh rủi ro địa chính trị tạm thời hạ nhiệt tạo thêm áp lực giảm giá dầu. Tuy nhiên, tác động thực tế còn phụ thuộc vào khả năng các thành viên đạt được hạn ngạch mới, bởi xung đột và gián đoạn xuất khẩu vẫn đang ảnh hưởng đến nguồn cung tại một số khu vực.

Trong ngắn hạn, thị trường dầu đang chịu tác động của hai lực lượng trái chiều. Tiến triển ngoại giao và sản lượng OPEC+ cao hơn tạo áp lực giảm, trong khi hạn chế vận tải thực tế và nguy cơ căng thẳng tái diễn tiếp tục hỗ trợ giá.

Thị trường khí tự nhiên và LNG

Eo biển Hormuz không chỉ quan trọng đối với dầu thô mà còn là tuyến xuất khẩu LNG chủ chốt, đặc biệt đối với nguồn cung từ Qatar. Các hạn chế kéo dài có thể gây áp lực lên giá LNG giao ngay tại châu Á và châu Âu, đồng thời làm tăng chi phí vận chuyển và bảo hiểm hàng hải.

Giá khí tự nhiên Henry Hub tại Mỹ có thể không phản ứng hoàn toàn giống thị trường LNG quốc tế do phụ thuộc nhiều hơn vào cung, cầu và tồn kho nội địa. Tuy nhiên, việc nguồn cung LNG Trung Đông được khôi phục sẽ giúp giảm bớt áp lực đối với thị trường khí đốt toàn cầu.

Ngược lại, nếu đàm phán thất bại và hoạt động vận tải tiếp tục gián đoạn, khoảng cách giữa giá khí tự nhiên tại Mỹ và giá LNG nhập khẩu tại châu Âu hoặc châu Á có thể tiếp tục mở rộng. EIA từng ghi nhận việc hạn chế xuất khẩu LNG qua Hormuz đã làm gia tăng đáng kể chênh lệch giữa Henry Hub và các thị trường nhập khẩu quốc tế.

Chứng khoán, USD và vàng

Việc giá dầu giảm có thể hỗ trợ tâm lý trên thị trường chứng khoán, đặc biệt đối với các ngành nhạy cảm với chi phí nhiên liệu như hàng không, vận tải, sản xuất và hàng tiêu dùng. Dầu thấp hơn cũng giúp giảm bớt lo ngại rằng giá năng lượng sẽ khiến lạm phát duy trì ở mức cao.

Nếu kỳ vọng lạm phát giảm, áp lực lên lợi suất trái phiếu có thể dịu lại, qua đó hỗ trợ các chỉ số như S&P 500 và Nasdaq 100. Tuy nhiên, cổ phiếu năng lượng có thể chịu áp lực nếu giá Brent tiếp tục giảm và triển vọng doanh thu của các doanh nghiệp dầu khí suy yếu.

Đồng USD có thể phản ứng theo nhiều hướng. Nhu cầu trú ẩn giảm khi căng thẳng hạ nhiệt có thể hạn chế sức mạnh của USD, nhưng triển vọng kinh tế Mỹ và kỳ vọng chính sách của Cục Dự trữ Liên bang vẫn là các yếu tố quyết định chính.

Vàng có thể chịu áp lực khi nhu cầu phòng thủ địa chính trị suy giảm. Dù vậy, XAU/USD vẫn được hỗ trợ nếu đà giảm của dầu kéo kỳ vọng lạm phát và lợi suất thực đi xuống. Vì vậy, tác động cuối cùng đối với vàng sẽ phụ thuộc vào phản ứng đồng thời của USD và thị trường trái phiếu.